Επικοινωνία: omilospetros@gmail.com


Σάββατο, 22 Απριλίου 2017

Μεγάλη Εβδομάδα=Ατοπήματα στην ψαλτική και λειτουργική πράξη


     Μία ακόμα Μεγάλη Εβδομάδα ολοκληρώθηκε και τώρα που τα πάντα είναι ολόγιομα από φως, αδράχνω την ευκαιρία να επισημάνω τα σοβαρά  - λειτουργικά, ψαλτικά και εν τέλει θεολογικά και πνευματικά - ατοπήματα τη Μεγάλη Εβδομάδα κατά τη διάρκεια της Θείας Λατρείας.

     Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο πως το πλήθος και το εύρος των ακολουθιών της Μεγάλης Εβδομάδας απαιτούν μια διαφορετική διαχείριση εκ μέρους των ψαλτών κυρίως, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των ακολουθιών αποδίδεται ερμηνευτικά από τους ψάλτες. Η συρροή πλήθους πιστών στις ακολουθίες, το ποιητικό κείμενο και η συνθετική προσέγγιση των ψαλλόμενων, το ήθος των ημερών και τα κατά τόπους έθιμα του ελληνικού λαού, συνθέτουν ένα μωσαϊκό το οποίο απαιτεί διάκριση, ικανότητα, εμπειρία, πνευματική επαγρύπνηση. 

     Έχουν πολλάκις επισημανθεί οι ακρότητες από μερίδα (δυστυχώς μεγάλη) των ψαλτών κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας, οι οποίοι αγνοούν επιδεικτικά βασικές παραμέτρους λειτουργικής τάξεως, ερμηνευτικού ήθους, ακόμα και σωματικής στάσης επάνω στο αναλόγιο. Και έτσι παρατηρούνται μακρόσυρτα μακάμια φωνητικής επιδείξεως στο περίφημο δοξαστικό "Εξέδυσαν με τα ιμάτια μου" στον Όρθρο της Μεγάλης Παρασκευής, δακρύβρεκτες χορωδιακές ερμηνείες των Εγκωμίων του Όρθρου του Μεγάλου Σαββάτου, θεατρικές αποδόσεις του "Ιδού ο Νυμφίος έρχεται", εμφανίσεις ερμηνευτών σε συγκεκριμένες ακολουθίες εν είδει συναυλίας, αποδόσεις ύμνων κατά το προσωπικό γούστο ή παντός είδους συνθετών. Εσχάτως οι πιστοί, έχουν τη δυνατότητα να θαυμάσουν τον ψάλτη να αυτο-βιντεοσκοπείται μεταδίδοντας ακόμα και ζωντανά την ερμηνεία του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και να αναπαράγει της ερμηνείες του από συστοιχίες μικροφώνων που καλύπτουν κάθε παραμικρή του αναπνοή.

     Στα παραπάνω έρχονται να προστεθούν οι παρεμβάσεις των ιερέων στην τυπική τάξη των ακολουθιών. Είτε διανθίζοντας το τελετουργικό με προσβλητικές για την λειτουργική τάξη και παράδοση της εκκλησίας μας πρακτικές, είτε αφαιρώντας τμήματα των ακολουθιών, είτε περιορίζοντας τα ψαλλόμενα στο χρόνο που οι ίδιοι επιθυμούν. 

     Και είναι πράγματι απορίας άξιο για ποιόν λόγο τελούμε τον Όρθρο και τη Θεία Λειτουργία της Αναστάσεως εφόσον δεν ψάλλουμε τον Αναστάσιμο Κανόνα ή ψάλλουμε τον μισό;  Και πως γίνεται να τιμούμε την Αγία και Μεγάλη Πέμπτη την παράδοση των Μυστηρίων όταν οι ιερείς απαιτούν από τον ψάλτη να ψάλλει σε πέντε λεπτά το μυστικοπαθές και μεγάλο σε έκταση "Του Δείπνου σου του Μυστικού"; Ποια σοβαρή δικαιολογία μπορούμε να προβάλλουμε ώστε να κάνουμε το ίδιο για το "Σιγησάτω πάσα σάρξ βροτεία" όταν ο σύμπας κόσμος σιγεί εμπρός στη θέα της Αναστάσεως; 

     Ποιά ωρολογιακή ανάγκη συντρέχει ώστε οι ιερείς να απαιτούν να μην ψαλλεί (όπου ο ψάλτης δύναται) το αργό "Ιδού ο νυμφίος έρχεται" κατά την έξοδο του Νυμφίου Χριστού στον Όρθρο της Μεγάλης Δευτέρας; Με ποια θεολογικά κριτήρια διαχωρίζουμε τις ακολουθίες σε "εργαζομένων" και μη, ή τελούμε δύο θείες Λειτουργίες όταν το τυπικό ορίζει μία και μάλιστα αυτή του Μεγάλου Βασιλείου; Γιατί να απαιτούν οι ιερείς την απόδοση των αρχαίων λειτουργικών της Θείας Λειτουργίας του Μεγάλου Βασιλείου σε ρυθμό τόσο σύντομο ώστε να δημιουργείται ταραχή και στον ψάλλοντα και στο εκκλησίασμα;

     Σε ποια παράδοση ανατρέχουν οι ιερείς ώστε να αποκαθηλώνουν τον Τίμιο Σώμα του Κυρίου από πολυκατοικίες ή να πυρπολούν τον επιτάφιο επάνω στην Αγία Τράπεζα; Σε ποιο τοπικό έθιμο ανάγεται η "χορευτικότητα" των ιερέων κατά την ακολουθία της Πρώτης Ανάστασης; Ποιά τυπική διάταξη ακολουθούν οι ιερείς ώστε να τελέσουν την ακολουθία του εσπερινού της Αγάπης μόνο με πετραχήλι και φελόνι;

     Το δυστυχέστερο όλων είναι πως για όλα τα παραπάνω ατοπήματα, ιερέων και ψαλτών, η διοικούσα Εκκλησία αδιαφορεί επιδεικτικά και επικίνδυνα.

     Λείπει από την εποχή μας η παιδεία, η στοιχειώδης κατήχηση σε θέματα λειτουργικής και τυπικής τάξεως, η σοβαρότητα και το μέτρο, η αρχοντιά τελικά. Κι αν σπεύσει κάποιος να πει πως υπάρχουν ψάλτες που δεν είναι μουσικά καταρτισμένοι ή ιερείς που είναι αγράμματοι, προλαβαίνω να πω πως η αρχοντιά και η συναίσθηση του καθήκοντος και της ευθύνης δεν αποτελεί ζήτημα γνώσεων αλλά παιδείας πνευματικής.

     Για ακόμα μια φορά, το παράδειγμα της Μεγάλης Εκκλησίας έρχεται να αποτελέσει τον Φάρο και τον Οδοδείκτη σε ημέρες χαλεπές. Και θα ήταν ευχής έργον αν όλοι, ιερείς και ψάλτες, παρακολουθούσαν έστω από τηλεοράσεως ή ραδιοφώνου κάποιες από τις ακολουθίες που μεταδίδονται από τον Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό, στο Φανάρι της Πόλης μας. Είμαι βέβαιος πως η θέα και η ακρόαση της τάξεως, της σοβαρότητας, του χρόνου, του ήθους θα συγκινούσε και θα ενέπνεε. 

     Η μαρτυρική και ιεραποστολική πλέον Μεγάλη Εκκλησία, εξακολουθεί να κρατά άσβεστο το καντήλι της παραδόσεως. Μουσικά με προμετωπίδα τον Λαμπαδάριο Πέτρο και τυπικά με την αρχαία και απαρασάλευτη τάξη του τυπικού (με τελευταίο επιμελητή τον αείμνηστο Βιολάκη). Σαν τον Απόστολο Θωμά ας ακουμπήσουμε επιτέλους επάνω στο αποτύπωμα της Μεγάλης Εκκλησίας προσδοκώντας την χάρη και τη φώτιση της Πεντηκοστής που έρχεται.

Χριστός Ανέστη!

Ευάγγελος Θεοδώρου 

Τετάρτη, 19 Απριλίου 2017

Πατριαρχικές εγκύκλιοι & παραινέσεις περί Ψαλτών και Ψαλτικής. -(1901 & 2005)

Παρουσιάζουμε σε εικόνες μία εγκύκλιο περί "Λειτουργικής ευταξίας" τού έτους 1901 που εκδόθηκε στην Κων/Πολη. Είναι επί Πατριαρχίας τού περιώνυμου και λίαν μουσικώτατου Πατριάρχου Ιωακείμ του Γ' και την υπογράφει ο τότε Μ.Πρωτοσύγκελλος.



Απευθύνεται στους Ιερείς και Ψάλτες των Εκκλησιών της Αρχιεπισκοπής Κων/Πόλεως και περιέχει εντολές και οδηγίες περί πολλών,κυρίως ψαλτικών θεμάτων μεταξύ άλλων και ρεπερτορίου, χρονικής αγωγής κ.α.
Είναι λίαν ενδιαφέρουσα από κάθε πλευρά γιατί στην εγκύκλιο φαίνονται τα προβλήματα που από τότε είχαν αρχίσει να ταλανίζουν την Ψαλτική και επίσης φαίνεται το ενδιαφέρον της διοικούσης Εκκλησίας για την επίλυσή τους.
Επισημαίνουμε το ότι αναφέρεται ευθέως ο Διδάσκαλος Πέτρος και τα μουσικά του έργα ως η κύρια πηγή του σωστού και παραδοσιακού ψαλσίματος.
Μάλιστα οριοθετεί με αρκετές λεπτομέρειες ποία μέλη θεωρεί -και ασφαλώς ισχύει έως σήμερα- παραδοσιακά και πατροπαράδοτα.
Επίσης παραθέτουμε και απόσπασμα από την ομιλία του σημερινού Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ.Βαρθολομαίου το 2005 κατά το φιλλολογικόν μνημόσυνον που έγινε στην Κων/Πολη γιά τον αείμνηστον Πρωτοψάλτη κυρ Βασιλάκη Νικολαϊδη,με παραινέσεις του γιά την ευπρέπεια των Ψαλτών εν τω ψάλλειν και ως προς την αμφίεση και ως πρός την φωνητικήν πραότητα.

Μετά τον ορυμαγδό των αναρτήσεων στο διαδίκτυο τις μέρες της παρελθούσης Μεγάλης Εβδομάδος και τού Πάσχα 2017,οι πλείστες των οποίων προκαλούσαν με την έλλειψη στοιχειώδους αισθητικής και αυτοσεβασμού των αυτοθαυμαζόμενων αναρτώντων (δεν μιλάμε περί ψαλτικής τέχνης,αυτή δεν τους ενδιαφέρει...),καλό είναι να διαβάσουμε τα παρατιθέμενα και ας αναλογιστούμε πολλά...
Χριστός Ανέστη.
ΟΦΕΛΠ

Κυριακή, 16 Απριλίου 2017

Κων/Πολη-Πάνσεπτος Πατριαρχικός Ναός. Ηχητικά από Αναστάσιμη Θ.Λειτουργία 2017

Κύκλος:Ηχητικά από χορούς ΠΠΝ

Μαζί με τις Αναστάσιμες ευχές μας παραθέτουμε
από την σημερινή Αναστάσιμη Θ. Λειτουργία πού τελέσθηκε στον Πάνσεπτο Πατριαρχικό τα παρακάτω ηχητικά όπως μεταδόθηκαν από τον ΠΠΝ μέσω 4Ε.
Ψάλλουν,εις το δεξιό αναλόγιο ο Αρχων Πρωτοψάλτης κ.Παναγιώτης Νεοχωρίτης και εις το αριστερό ο Αρχων Λαμπαδάριος κ.Στυλιανός Φλοίκος.
Επίσης παραθέτουμε και βίντεο όπου ο Αρχων Πρωτοψάλτης με τον χορό του ψάλλει την Θ' ωδή του Πάσχα αντι Αξιον εστίν,στο αυτούσιο μέλος του Διδασκάλου Πέτρου. 
Και επισημαίνουμε ιδιαίτερα αυτήν την επαναφορά -επιτέλους- του αυθεντικού μέλους της εν λόγω ωδής που από πέρυσι έκανε ο Αρχων Πρωτοψάλτης, αποκαθιστώντας την μουσικά στην γνήσια Πατριαρχική μελοποίησή της από τον κατ' εξοχήν Πατριαρχικό μελοποιό.Παραθέτουμε και το μουσικό κέιμενο από το πρώτο εκδοθέν Ειρμολόγιο του Πέτρου το 1825.
Χριστός Ανέστη.
ΟΦΕΛΠ
Τα ηχητικά είναι:
1.-Δόξα Σοι-Χερουβικό-Αγαπήσω Σε
2.-Λειτουργικά
3.Κοινωνικό Πάσχα.

Παρασκευή, 14 Απριλίου 2017

Πάσχα 2017...

ο ΟΦΕΛΠ εύχετε σε όλους τους φίλους της ιστοσελίδας και ιδιαιτέρως στους απανταχού Ψάλτες καλή δύναμη και 
Καλή Ανάσταση

Δοξαστικό Αποστίχων Αποκαθηλώσεως-ΠΕΤΡΟΥ Ερμηνεία:Νικόλαος Νερούτσος

Αναρτούμε μίαν εισέτι ερμηνευτική προσέγγιση του περίφημου Δοξαστικού των Αποστίχων του Εσπερινού της Αποκαθηλώσεως "Σε τον αναβαλλόμενον..." στην μελοποίηση του Διδασκάλου Πέτρου.
Το ερμηνεύει ο Πρωτοψάλτης του Μητροπολιτικού Ι.Ναού Αγίου Νικολάου Βελεστίνου κ.Νικόλαος Νερούτσος.
Χαίρετε εν ειρήνη.
ΟΦΕΛΠ

Κυριακή, 2 Απριλίου 2017

Κων/Πολη-Πάνσεπτος Πατριαρχικός Ναός. Κυριακή E' Νηστειών 02-04-2017.

Κύκλος:Ηχητικά από χορούς ΠΠΝ
Από την σημερινή Ε' Κυριακή των Νηστειών, παραθέτουμε τα παρακάτω ηχητικά όπως μεταδόθηκαν από τον ΠΠΝ μέσω του Ρ/Φ ΗΧΩ.
Ψάλλουν,εις το δεξιό αναλόγιο ο Αρχων Πρωτοψάλτης κ.Παναγιώτης Νεοχωρίτης και εις το αριστερό ο Αρχων Λαμπαδάριος κ.Στυλιανός Φλοίκος.

01=Πρωϊνά πλ.Δ ήχου-Ευλογητάρια αργά κλπ.

02=Καταβασίες-Ταξις Ν'-Εξαποστειλάρια.

03=Αίνοι πλ.Δ ήχου-Δόξα αίνων (Ε' Κυρ.Νηστειών)

04=Δοξολογία πλ.Δ' ήχου αργή-ΙΑΚΩΒΟΥ

05=Χερουβικόν ήχος πλ.Δ'

06=Πληρωτικά-Λειτουργικά Λειτ.Μ.Βασιλείου

07=Κοινωνικό "Αινείτε..."-Ηχος πλ.Δ'

Χαίρετε εν ειρήνη.
ΟΦΕΛΠ



Κυριακή, 26 Μαρτίου 2017

Κων/Πολη-Πάνσεπτος Πατριαρχικός Ναός. Κυριακή Δ Νηστειών=26-03-2017=

Κύκλος:Ηχητικά από χορούς ΠΠΝ

Από την σημερινή Δ' Κυριακή των Νηστειών, παραθέτουμε τα παρακάτω ηχητικά όπως μεταδόθηκαν από τον ΠΠΝ μέσω του Ρ/Φ ΗΧΩ.
Εις το δεξιό αναλόγιο ο Αρχων Πρωτοψάλτης κ.Παναγιώτης Νεοχωρίτης και εις το αριστερόν ο Αρχων Λαμπαδάριος κ.Στυλιανός Φλοίκος.

1.Αίνοι-Ηχος βαρύς & προσόμοια Ευαγγελισμού.
2.Δόξα αίνων-Δεύτε εργασώμεθα.
3.Δοξολογία-Ηχος Α-Ιακώβου Πρωτοψάλτου.
4.Χερουβικόν-Ηχος βαρύς.
5.Πληρωτικά-Ηχος βαρύς.
6.Λειτουργικά Λειτ.Μεγ.Βασιλείου.
7.Κοινωνικό-Ηχος βαρύς.

Χαίρετε εν ειρήνη.
ΟΦΕΛΠ

Δευτέρα, 20 Μαρτίου 2017

Καθεδρικός Ι.Ν Γεννήσεως Χριστού Μολάων. Κατανυκτικός Εσπερινός με μέλη Πέτρου.

Με άδεια και ευλογία τού Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης κ.κ Ευσταθίου,κλιμάκιο της χορωδίας του Συλλόγου Ιεροψαλτών Λακωνίας  "Πέτρος Πελοποννήσιος", έψαλλε κατά τον Κατανυκτικό Εσπερινό τής Γ' Κυριακής Νηστειών,στον Καθεδρικό Ιερό Ναό Γεννήσεως Χριστού Μολάων.
Στον εν λόγω μεγάλο και περικαλλή ναό,προϊστάμμενος είναι ο πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης π.Γεράσιμος Πετρολέκας, που είναι μουσικώτατος και ιδιαίτερα σεβαστός και αγαπητός σε όλους τους Ψάλτες της περιοχής,ο οποίος και ιερούργησε.
Την χορωδία του Συλλόγου διηύθυνε ο χοράρχης του Συλλόγου και Πρωτοψάλτης του Μητροπολιτικού Ι.Ν Σπάρτης και διαχειριστής του ΟΦΕΛΠ κ.Παναγιώτης Τζανάκος και συμμετείχαν μεταξύ των μελών και ο πρόεδρος του Συλλόγου Πρωτοψάλτης Μητρ.Ι.Ν Γυθείου κ.Κυριάκος Δερδελάκος και ο διευθυντής και καθηγητής της σχολής Βυζ.μουσικής της Ι.Μητροπόλεως κ.Παναγιώτης Χρόνης.
Η προσέλευση ήταν μεγάλη από κατοίκους των Μολάων,προσήλθαν δε και πολλοί συνάδελφοι Ψάλτες εκκλησιών της γύρω περιοχής.
Ο π.Γεράσιμος μετά το σύντομο περιεκτικό και μεστό νοημάτων κήρυγμά του ευχαρίστησε με θερμά λόγια και τον χοράρχη και τα μέλη της χορωδίας.
Φυσικά και κυριάρχησαν συνθέσεις του Διδασκάλου Πέτρου και γενικά η χορωδία απέδοσε κατανυκτικά και επάξια τους ύμνους.
Παραθέτουμε ως ενθύμιον δύο ύμνους συνθέσεις του Πέτρου που ηχογραφήθηκαν πρόχειρα με κινητό τηλέφωνο.Ο πρώτος είναι τα απολυτίκια των κατανυκτικών εσπερινών,από τα οποία δύο ψάλλει ο π.Γεράσιμος και τα άλλα δύο η χορωδία.Επίσης παραθέτουμε και τον Θεομητορικό ύμνο "Πάντων προστατεύεις αγαθή..." στο αργό μέλος σύνθεση και αυτός του Διδασκάλου Πέτρου.
Χαίρετε εν ειρήνη.
ΟΦΕΛΠ

Κυριακή, 19 Μαρτίου 2017

Κων/Πολη:Πάνσεπτος Πατριαρχικός Ναός. Κυριακή Σταυροπροσκυνήσεως 19-3-2017.

Κύκλος:Ηχητικά από χορούς Π.Π.Ν

Από την σημερινή Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως, αναρτούμε τα παρακάτω ηχητικά όπως εψάλησαν από τους χορούς του ΠΠΝ και όπως μεταδόθηκαν από το Ρ/Σ της Κ/Πόλεως ΗΧΩ.
Να επισημάνουμε για ακόμη μιά φορά την τάξη που επικρατεί (ευτυχώς εισέτι) στον ΠΠΝ,όπου όλα εψάλησαν όπως και όπου δεί.
Σημείωση:Για μετάβαση στο ηχητικό πατάμε με τον κένσορα πάνω στον τίτλο του επιλεγέντος ηχητικού.
Χαίρετε εν ειρήνη.
ΟΦΕΛΠ

Σάββατο, 18 Μαρτίου 2017

Μνημόσυνον Ιεροψαλτών Κωνστ/πόλεως.

Τελέσθηκε σήμερα Σάββατο 18 Μαρτίου 2017 στον Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό στο Φανάρι της Κ/Πόλεως,μετά την Θεία Λειτουργία και το από ετών καθιερωθέν μνημόσυνο όλων των από αιώνων υπηρετησάντων εις τα αναλόγια οφικκιούχων ή μη αειμνήστων Ψαλτών τόσο του Πανσέπτου Πατρ. Ναού όσον και των άλλων ιερών ναών της Κων/πόλεως,που αποτελεί αναντιρρήτως την κοιτίδα της Βυζαντινής εκκλησιαστικής μουσικής.
Της Θείας Λειτουργίας και του μνημοσύνου προεξήρχε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σηλυβρίας κ.κ Μάξιμος,επόπτης της περιφερείας Υψωμαθείων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κων/Πόλεως,ο οποίος είναι και λίαν μουσικώτατος και φίλος των Ψαλτών.
Ακολούθησε δεξίωση στην αίθουσα του θρόνου όπου ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος απευθύνθηκε σε όλους τους παρευρεθέντες Ψάλτες.
Είναι ιδιαίτερα επαινετή η εν λόγω καθιερωθείσα ετήσια πρωτοβουλία της μητρός Εκκλησίας πού παντοιοτρόπως αποδεικνύει την τιμή που αποδίδει στους Ψάλτες και το ενδιαφέρον της γιά την διατήρηση και διαιώνιση της σωστής Ψαλτικής τέχνης.
Παραθέτουμε ένα μικρό αλλά χαρακτηριστικό απόσπασμα από τον λόγο του Αρχιδιακόνου κ. Ανδρέου:
   "Ἀς ἐμπνευσθῶμεν ἀπό το λαμπρόν παράδειγμά των, ἀς μιμηθῶμεν τήν ἀφοσίωσίν των εἰς τάς ἱεράς παραδόσεις τῆς Ἐκκλησίας μας καί τήν αγάπην των πρός τήν ὑμνολογίαν τοῦ Θεοῦ καί νά κατασταθῶμεν μιμηταί τοῦ ἀδαμαντίνου ὑποδείγματος τό ὁποῖον διαχρονικῶς κατέλιπον.
          Τά χαρακτηρίζοντα τό περιώνυμον Πατριαρχικόν ὕφος τῆς ἱερᾶς τέχνης καί διακονίας τῆς ψαλτικῆς τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας, ἡ σαφήνεια, ἡ μεγαλοπρεπής ἁπλότης καί διαύγεια, τό εὔρυθμον καί ἀπέριττον, ἡ σεμνότης καί ἡ ἀρετή τοῦ μέτρου, δέον νά ἀποτελοῦν τόν χρυσοῦν κανόνα καί τό πνευματικόν ἐγχειρίδιον εἰς τήν ἐνάσκησιν τῆς διακονίας μας ἀλλά καί νά διέπουν ὁλόκληρον τήν ὕπαρξίν μας.
          Ἐάν θέλωμεν νά τελοῦμεν πραγματικόν καί οὐσιαστικόν Μνημόσυνον διά τούς ἀειμνήστους ὑπηρέτας - μύστας τῆς ἱερᾶς ὑμνωδίας ἀς μήν ἀρκεσθῶμεν εἰς μίαν στεῖραν ἀνάμνησιν καί αὐτάρεσκον ἀνάμνησιν τοῦ παρελθόντος, ἀλλά ἀς μᾶς διακατέχει ὁ σεβασμός τῶν παραδεδομένων, ἡ μετ᾽ εὐλαβείας καί πίστεως τήρησίς των, ἡ μετά περισσοῦ ζήλου διάσωσίς των ἀλλά καί ὁ συνεχής ἀγών διά τήν μεταλαμπάδευσιν εἰς τάς ἐπερχομένας γενεάς, χωρίς νά κρύπτωμεν τό τάλαντον ἀλλά νά τό πολλαπλασιάζομεν, ἵνα καρπόν πολύν δρέψωμεν καί εὐαρεστήσωμεν τῷ  Θεῷ."
Περισσότερα όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να βρεί σε δύο ιστοδιευθύνσεις
Παραθέτουμε και τους πατρικούς λόγους του Παναγιωτάτου:
video
Χαίρετε εν ειρήνη.
ΟΦΕΛΠ